فود فکتس یک مرجعِ آزاد و فارسی‌زبان دربارهٔ ارزش غذایی خوراکی‌هاست. اینجا می‌توانید ببینید در هر ۱۰۰ گرم از یک خوراکی چند کالری و چه ریزمغذی‌هایی هست، مقاله‌های مصور دربارهٔ غذاهای ایرانی، فست‌فود و سلامت بخوانید، و با محاسبه‌گرها تخمینی از نیاز روزانهٔ بدنتان بگیرید — همه بی‌هیچ هزینه‌ای و بدونِ ساختنِ حساب کاربری.
فود فکتس چیست و به درد چه کسی می‌خورد؟
فود فکتس برای هر کسی ساخته شده که می‌خواهد بداند در بشقابش چه می‌گذرد؛ از دانشجویی که تازه خانه‌داری را شروع کرده تا پدر و مادری که نگرانِ تغذیهٔ خانواده است، از کسی که برای کاهش یا افزایش وزن برنامه دارد تا ورزشکاری که درشت‌مغذی‌هایش را می‌شمارد، و حتی کسی که فقط کنجکاو است یک پرس چلوکباب چند کالری دارد. ما اعداد و مقاله‌ها را جوری چیده‌ایم که هم برای کاربرِ عادی خوانا باشد و هم برای کسی که جدی دنبالِ عدد و رقم است، دقیق بماند.
سه بخشِ فود فکتس چه کاری انجام می‌دهند؟
فود فکتس از سه بخشِ به‌هم‌پیوسته ساخته شده که هرکدام یک کارِ مشخص را انجام می‌دهند:
- برچسب ارزش غذایی: پایگاهی از ۱۳٬۴۱۷ خوراکی که برای هرکدام کالری، درشت‌مغذی‌ها (پروتئین، چربی و کربوهیدرات) و ریزمغذی‌ها به‌ازای هر ۱۰۰ گرم فهرست شده است. این بخش قلبِ داده‌ایِ سایت است.
- مقاله‌ها: ۸۰ مقالهٔ مصور در سه دستهٔ «غذاهای ایرانی»، «فست‌فود» و «غذا و سلامت» که سراغِ خوراکی‌های آشنا می‌روند و کالری و ترکیبشان را با زبانی ساده باز می‌کنند.
- محاسبه‌گر: مجموعه‌ای از ابزارها برای برآوردِ سوخت‌وسازِ پایه (BMR)، انرژیِ روزانه (TDEE)، نمایهٔ تودهٔ بدنی (BMI)، درصدِ چربی، وزنِ ایده‌آل، سهمِ درشت‌مغذی‌ها و برنامهٔ کاهش یا افزایشِ وزن.
داده‌های فود فکتس از کجا می‌آید؟
ستونِ فقراتِ داده‌های ما پایگاهِ FoodData Central وزارتِ کشاورزیِ ایالات متحده (USDA) است؛ یکی از شناخته‌شده‌ترین و بازترین منبع‌های ارزش غذایی در جهان. همهٔ اعداد به‌صورتِ استاندارد به‌ازای هر ۱۰۰ گرم گزارش می‌شوند تا مقایسهٔ خوراکی‌ها با هم منصفانه باشد. برای هر خوراکی، شناسهٔ منبع (FDC) را هم نگه می‌داریم؛ همان کدی که آن ردیف را در پایگاهِ USDA مشخص می‌کند. با این شناسه، هر کسی می‌تواند ردِ یک عدد را تا سرچشمه‌اش دنبال کند.
٪ ارزش روزانه یعنی چه؟
٪ ارزش روزانه به شما می‌گوید یک وعده از یک خوراکی چه سهمی از نیازِ روزانهٔ یک بزرگسال به یک مغذیِ خاص را پوشش می‌دهد. این درصد نسبت به یک رژیمِ مرجعِ استاندارد (حدودِ ۲٬۰۰۰ کیلوکالری در روز) سنجیده می‌شود؛ پس یک راهنمای تقریبی است، نه عددی که برای بدنِ تک‌تکِ افراد دقیق باشد. مثلاً اگر آهنِ یک خوراکی «۲۵٪ ارزش روزانه» را نشان دهد، یعنی آن مقدار حدودِ یک‌چهارمِ نیازِ روزِ یک فردِ میانگین را تأمین می‌کند. نیازِ واقعیِ شما بسته به سن، جنسیت، وزن و شرایطِ بدنی کم‌وبیش فرق دارد.
چرا می‌توان به اعدادِ فود فکتس اعتماد کرد؟
دو تصمیم، اعتمادپذیریِ اعداد را تضمین می‌کند. نخست اینکه ما داده‌های خامِ USDA را دست‌کاری نمی‌کنیم؛ ارزش غذاییِ هر خوراکی همان چیزی است که در منبع ثبت شده. دوم، و مهم‌تر، اینکه در مقاله‌ها کالریِ هر غذا در کد محاسبه می‌شود، نه با حدس یا تایپِ دستی. برای هر غذا فهرستِ مواد اولیه مشخص است؛ ارزشِ هر ماده از همان پایگاهِ ۱۳٬۴۱۷تایی برداشته می‌شود، جمع می‌شود و بر تعدادِ وعده تقسیم می‌شود، و عددِ نهایی در کد قفل می‌شود. نویسنده متن را می‌نویسد، اما اجازه ندارد عددی را دست‌کاری کند؛ به این ترتیب یک عددِ سلیقه‌ای یا اشتباهِ تایپی به‌سختی می‌تواند خودش را جا بزند.
چطور از فود فکتس استفاده کنیم؟
ساده‌ترین راه، جست‌وجوست؛ نامِ خوراکی را بنویسید تا برچسبِ ارزشِ غذایی‌اش را ببینید. جست‌وجو در همان مرورگرِ خودتان اجرا می‌شود و سریع است. اگر دنبالِ ایده می‌گردید، از دسته‌ها شروع کنید و خوراکی‌های هم‌خانواده را کنارِ هم ببینید. برای شناختِ بهترِ یک غذا سراغِ مقاله‌ها بروید؛ و برای برآوردِ نیازِ روزانهٔ بدنتان به کالری و درشت‌مغذی‌ها، از محاسبه‌گرها کمک بگیرید. هیچ‌کدامِ این‌ها به ورود یا ثبت‌نام احتیاج ندارد.
فود فکتس چه چیزی نیست؟
فود فکتس یک مرجعِ عمومیِ آموزشی است، نه یک سرویسِ پزشکی. اعداد و مقاله‌های این سایت جای مشاورهٔ پزشک یا کارشناسِ تغذیه را نمی‌گیرند و نباید مبنای تشخیص، درمان یا تجویزِ رژیم قرار بگیرند. اگر بیماری‌ای دارید، باردار یا شیرده هستید، یا می‌خواهید تغییرِ جدی‌ای در تغذیه‌تان بدهید، تصمیمِ نهایی را با یک متخصص بگیرید. ما داده و زمینه را در اختیارتان می‌گذاریم؛ نسخه نمی‌پیچیم.