حلوا: کالری، ارزش غذایی و طرز تهیه
حلوای آرد و زعفران
حلوای زعفرانی، شیرینیِ گرم و خوش‌عطرِ سفره‌های ایرانی، در هر وعده ۲۱۶ کیلوکالری دارد.
حلوا چیست؟
حلوا یکی از قدیمی‌ترین شیرینی‌های آشپزخانهٔ ایرانی است: آرد، کره، شکر و شربتی معطر از زعفران و گلاب که روی حرارتِ آرام با هم یکی می‌شوند تا بافتی نرم، براق و کمی چسبنده به دست بیاید. همین نسخهٔ آردی و زعفرانی، همان حلوایی است که در بیشترِ آشپزخانه‌های ایرانی — از تهران تا شیراز — پخته میشود و بویش کل خانه را پر می‌کند.
در فرهنگِ ایرانی، حلوا بیش از هر چیز با مجالسِ ترحیم، خیرات و شب‌های قدر گره خورده و بارها به‌عنوانِ «نذری» دستِ همسایه‌ها و رهگذرها می‌رسد. اما جای آن فقط سرِ سفرهٔ عزا نیست؛ خیلی از خانواده‌ها همین حلوای زعفرانی را برای پذیرایی از مهمان یا عصرانهٔ آخرِ هفته هم می‌پزند و رویش خلالِ بادام می‌پاشند.
حلوا معمولاً گرم یا در دمای اتاق، در بشقاب‌های کوچک و کنارِ یک فنجان چایِ پررنگ سرو میشود. چون بخشِ بزرگی از انرژی‌اش از کره و شکر می‌آید، بیشتر یک شیرینیِ مناسبتی و گاه‌به‌گاه به‌حساب می‌آید تا خوراکیِ روزمره.
مواد لازم حلوا
برای ۱۰ نفر| ماده | مقدار | کالری هر ۱۰۰گ | کالری در غذا |
|---|---|---|---|
| آرد سفید گندم نانوایی غنی‌شده آردِ گندمِ نانواییِ غنی‌شده اسکلتِ حلوا را می‌سازد؛ چون از نوعِ غنی‌شده است، بخشی از فولات و آهنِ این دسر — به‌ترتیب ۹ و ۵ درصد از نیازِ روزانه در هر وعده — از همین آرد تأمین میشود. | ۲۰۰ گرم | ۳۶۱ | ۷۲۲ |
| کره بدون نمک کرهٔ بدونِ نمک عطر و بافتِ روغنیِ حلوا را می‌دهد. چگال‌ترین مادهٔ این دستور هم همین کره است، هر ۱۰۰ گرمش ۷۱۷ کیلوکالری دارد، و بیشترِ ۶٫۱ گرم چربیِ اشباعِ هر وعده (۳۱ درصدِ نیازِ روزانه) از همین کره می‌آید. | ۱۲۰ گرم | ۷۱۷ | ۸۶۰ |
| شکر دانه‌ریز شکرِ دانه‌ریز شیرینیِ اصلیِ حلوا را می‌سازد و بخشِ بزرگی از ۲۹٫۵ گرم کربوهیدراتِ هر وعده (۱۱ درصدِ نیازِ روزانه) از همین شکر تأمین میشود. | ۱۵۰ گرم | ۳۸۵ | ۵۷۸ |
| زعفران زعفران فقط به‌اندازهٔ ۰٫۲ گرم در کلِ دیگ به کار می‌رود، اما همین مقدارِ کم، رنگِ طلایی و عطرِ شاخصِ حلوای ایرانی را می‌سازد، بدونِ آن‌که کالریِ قابل‌توجهی اضافه کند. | ۰٫۲ گرم | ۳۱۰ | ۱ |
| مجموع مواد اولیه | ۴۷۰٫۲ گرم | ۲۱۶۱ |
به‌علاوه: گلاب، خلال بادام — این‌ها به عطر و طعم غذا کمک می‌کنند و در محاسبهٔ کالری تأثیر چشمگیری ندارند.
هر عدد از دیتابیس ارزش غذایی همین سایت (دادهٔ USDA FoodData Central، هر ۱۰۰ گرم خام) برداشته شده؛ روی نام هر ماده بزنید تا برچسب کاملش را ببینید.
خواص حلوا
حلوا در کنارِ شیرینی‌اش، چند مادهٔ مغذی هم به سفره اضافه می‌کند؛ هرچند بهخاطرِ پایه‌بودنِ آرد، کره و شکر در دستورش، نباید آن را منبعِ اصلیِ ویتامین‌ها و مواد معدنیِ روز به‌حساب آورد.
- فولات: هر وعدهٔ حلوا ۳۷ میکروگرم فولات دارد؛ حدود ۹ درصدِ نیازِ روزانه، که بیشترش را آردِ غنی‌شده تأمین می‌کند.
- آهن: با ۰٫۹ میلیگرم آهن در هر وعده (۵ درصدِ نیازِ روزانه)، سهمِ کوچکی به تأمینِ آهنِ روزانه اضافه می‌کند.
- ویتامینِ A: با ۸۲٫۱ میکروگرم در هر وعده (۹ درصدِ نیازِ روزانه)، از کرهٔ به‌کاررفته در حلوا تأمین میشود.
- سدیمِ پایین: تنها ۱٫۹ میلیگرم در هر وعده (۰ درصدِ نیازِ روزانه) — در میانِ شیرینی‌ها، حلوا گزینه‌ای کم‌نمک است.
چقدر حلوا بخوریم؟
هر وعدهٔ حلوا حدود ۴۷ گرم وزن دارد و ۲۱۶ کیلوکالری انرژی می‌دهد. در یک رژیمِ روزانهٔ حدودِ ۲۰۰۰ کالری، این عدد چیزی نزدیک به یک‌دهمِ کلِ انرژیِ روز است؛ رقمی که برایِ یک تکه دسرِ بعد از غذا معقول است، نه برایِ یک وعدهٔ اصلی. چون بخشِ بزرگی از این انرژی از شکر و کرهٔ حلوا می‌آید، بهتر است آن را خوراکیِ گاه‌به‌گاه و مناسبتی نگه دارید، نه بخشِ ثابتِ سفرهٔ روزمره؛ برایِ مصرفِ متعادلِ قند در طولِ روز، همان روزی که حلوا می‌خورید سراغِ شیرینی‌های دیگر کمتر بروید.
هر وعده ۶٫۱ گرم چربیِ اشباع دارد که ۳۱ درصدِ سقفِ روزانهٔ توصیه‌شده است، برای همین کسانی که کلسترول یا چربیِ خونِ بالا دارند بهتر است سهمِ خود را کوچک نگه دارند. افرادِ دیابتی هم بهخاطرِ کربوهیدراتِ نسبتاً بالای این دسر (۲۹٫۵ گرم در هر وعده) بهتر است در مصرفِ حلوا محتاط باشند و پیش از اضافه‌کردنش به وعدههای غذایی‌شان با پزشک یا متخصصِ تغذیه مشورت کنند. برای دیدنِ سهمِ دقیقِ حلوا در برنامهٔ کالریِ روزتان، از محاسبه‌گرِ فود فکتس کمک بگیرید.
طرز تهیه حلوا
برای این مقدار حلوا که ۱۰ وعده می‌دهد، اول ۲۰۰ گرم آردِ گندمِ نانوایی را روی حرارتِ ملایم، در کره یا در تابه، تفت می‌دهند تا رنگش کمی طلایی و بویش مغزدار شود. از ۱۲۰ گرم کرهٔ بدونِ نمکِ دستور هم بخشی همین‌جا مصرف میشود تا آرد به‌خوبی سرخ شود.
در ظرفی دیگر، ۱۵۰ گرم شکر را با آب و کمی زعفرانِ دم‌کرده (از همان ۰٫۲ گرمِ زعفرانِ کلِ دستور) به جوش می‌آورند تا شربتی روشن و معطر آماده شود. این شربت را کم‌کم روی مخلوطِ آرد و کره می‌ریزند و هم می‌زنند تا حلوا جا بیفتد و از تابه جدا شود. در پایان با گلاب و خلالِ بادام تزیین میشود. آماده‌سازیِ مواد حدودِ ۱۵ دقیقه و پختِ حلوا حدودِ ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.
چطور کالری حلوا را کم کنیم؟
بخشِ بزرگی از کالریِ حلوا از کره می‌آید؛ چگال‌ترین مادهٔ این دستور، با ۷۱۷ کیلوکالری در هر ۱۰۰ گرم. کم‌کردنِ حتی بخشی از کره و جایگزین‌کردنِ آن با روغنِ مایعِ کمتر، حلوا را سبک‌تر می‌کند، هرچند کمی از بافتِ اصیلش کم میشود.
- شکر را کم کنید: مقدارِ شکر را کمی کاهش دهید و عطرِ زعفران و گلاب را پررنگ‌تر کنید تا کم‌شدنِ شیرینی کمتر حس شود.
- بخشی از کره را عوض کنید: به‌جایِ تفت‌دادنِ آرد در تمامِ ۱۲۰ گرم کره، بخشی از آن را با روغنِ مایعِ نباتی جایگزین کنید تا چربیِ اشباع کاهش پیدا کند.
- سهم را کوچک نگه دارید: حلوا را در ظرف‌های کوچک، نزدیک به اندازهٔ یک وعده (۴۷ گرم)، سِرو کنید تا کنترلِ اندازهٔ سهم راحت‌تر باشد.
انواع حلوا
حلوای آردی و زعفرانی که در این‌جا معرفی شد، شناخته‌شده‌ترین نوع در بیشترِ شهرهای ایران است، اما تنها نسخه نیست. حلوای ارده، که بدونِ پخت و فقط با ارده و شکر یا شیره درست میشود، در آذربایجان و کردستان محبوب است. حلوای شکری با بافتی سفت‌تر و شکننده که در قالب بریده میشود، و حلوای عسلی که به‌جایِ شکر از عسل استفاده می‌کند، از دیگر نسخه‌های رایج‌اند.
در جنوبِ ایران هم حلواهایی با شیرهٔ خرما و رنگی تیره‌تر پخته میشود که طعمش با نسخهٔ زعفرانیِ رایج در تهران و مرکزِ کشور فرق دارد.
نگهداری حلوا
حلوا را در ظرفِ دربسته و در دمای اتاق نگه دارید؛ بهخاطرِ کره و شکرِ زیادش، برخلافِ خیلی از شیرینی‌های آبدار، چند روز بدونِ خراب‌شدن می‌ماند. برای نگهداریِ طولانی‌تر میشود آن را در یخچال گذاشت، اما بهتر است پیش از سرو کمی در دمای اتاق بماند تا کره‌اش دوباره نرم شود.
فریزرکردنِ حلوا هم جواب می‌دهد؛ آن را در ظرفِ دربسته بگذارید و شبِ قبل از سرو، در یخچال آب کنید.
سؤالات متداول دربارهٔ حلوا
حلوا چند کالری دارد؟
حلوا چقدر پروتئین دارد؟
چربی حلوا چقدر است؟
حلوا برای دیابتیها مناسب است؟
حلوا چقدر سدیم دارد؟
منبع داده
همهٔ اعداد این صفحه از مواد اولیهٔ خام و بر پایهٔ دادهٔ USDA FoodData Central محاسبه شده‌اند و به برچسب ارزش غذایی هر ماده در همین سایت پیوند دارند. این مطلب مرجع عمومی است و جای مشاورهٔ پزشک یا کارشناس تغذیه را نمی‌گیرد.
مطالب مرتبط
بیشتر در غذاهای ایرانی ←
غذاهای ایرانیعدسیخوراک عدس ساده و پرطرفدار؛ صبحانه یا شام سبک، سرشار از پروتئین گیاهی و فیبر.
غذاهای ایرانیقورمه‌سبزیخورش سبزی و گوشت و لوبیا؛ نمادین‌ترین غذای ایرانی، با سبزی فراوان و پروتئین کامل.
غذاهای ایرانیکوکو سبزیکوکوی پرسبزی با تخم‌مرغ و گردو؛ غذای بی‌گوشت مجالس و سفرهٔ نوروز، سرشار از سبزی و پروتئین.