خورش فسنجان چند کالری دارد؟
خورش گردو و انار
خورشی که رنگ قهوهایتیرهٔ آن و طعم ترششیرینش را مدیون ساعتها جوشیدن آرام گردو و انار روی شعلهٔ ملایم است؛ فسنجان از آشپزخانههای شمال ایران تا سفرهٔ شب یلدای همهٔ ایرانیها راه باز کرده.

فسنجان چیست؟
فسنجان یکی از مجلسیترین خورشهای ایرانی است؛ خورشی ترشوشیرین با پایهٔ گردوی آسیابشده و آب انار که معمولاً با مرغ درست میشود، هرچند در نسخههای اصیلتر با مرغابی، غاز یا بلدرچین هم پخته میشود. رنگ قهوهایتیره و طعم عمیقش نتیجهٔ همان جوشیدن آرام و طولانیِ گردو در کنار آب انار و ادویه است.
این خورش ریشه در آشپزی شمال ایران دارد و امروز یکی از ثابتهای سفرهٔ شب یلدا و مهمانیهای رسمی در سراسر کشور است. فسنجان اصیل زمان میبرد؛ در این دستور فقط پختن خورش نزدیک به دو ساعت و نیم (۱۵۰ دقیقه) طول میکشد و همین صبر است که طعم ترششیرین گردو و انار را کامل میکند.
فسنجان را معمولاً با پلوی ساده یا زعفرانی سرو میکنند و کنارش انار دانهشده یا خلال پرتقال تعارف میکنند؛ ترکیبی که هم روی سفره زیباست و هم به مذاق ایرانی مینشیند.
مواد لازم فسنجان
برای ۶ نفر| ماده | مقدار | کالری هر ۱۰۰گ | کالری در غذا |
|---|---|---|---|
| گردوی معمولی گردو، مادهٔ اصلی و هویتبخش فسنجان، با ۲۰۰ گرم بهتنهایی ۱۳۰۸ کیلوکالری از مجموع ۲۱۶۶ کیلوکالری این خورش را تأمین میکند و منبع اصلی چربی آن است. | ۲۰۰ گرم | ۶۵۴ | ۱۳۰۸ |
| مغز ران مرغ، گوشت تیره، فقط گوشت، خام ۴۰۰ گرم مغز ران مرغ با ۴۸۴ کیلوکالری در کل قابلمه، بخش اصلی پروتئین فسنجان را فراهم میکند و بافت خورش را سیرکنندهتر میسازد. | ۴۰۰ گرم | ۱۲۱ | ۴۸۴ |
| پیاز خام ۱۵۰ گرم پیاز خام با تفتخوردن در روغن، پایهٔ طعم خورش را میسازد و تنها ۶۰ کیلوکالری از کل غذا اضافه میکند. | ۱۵۰ گرم | ۴۰ | ۶۰ |
| آب انار بطری ۱۵۰ گرم آب انار بطری، منبع اصلی ترشی و رنگ فسنجان، تنها ۸۱ کیلوکالری به کل قابلمه اضافه میکند. | ۱۵۰ گرم | ۵۴ | ۸۱ |
| روغن زیتون (پختوپز) ۲۵ گرم روغن زیتون برای تفتدادن پیاز و مرغ به کار میرود و با ۲۲۱ کیلوکالری، سومین منبع بزرگ کالری این خورش است. | ۲۵ گرم | ۸۸۴ | ۲۲۱ |
| زردچوبه آسیابشده ۴ گرم زردچوبهٔ آسیابشده فقط رنگ و عطر میدهد و تنها ۱۲ کیلوکالری به خورش میافزاید. | ۴ گرم | ۳۱۲ | ۱۲ |
| نمک خوراکی ۶ گرم نمک برای تنظیم طعم اضافه میشود، کالریای به خورش اضافه نمیکند اما در سدیم نهایی هر پرس (۴۵۵٫۱ میلیگرم) اثرگذار است. | ۶ گرم | — | ۰ |
| مجموع مواد اولیه | ۹۳۵ گرم | ۲۱۶۶ |
بهعلاوه: رب انار، شکر یا عسل به دلخواه، آب — اینها به عطر و طعم غذا کمک میکنند و در محاسبهٔ کالری تأثیر چشمگیری ندارند.
هر عدد از دیتابیس ارزش غذایی همین سایت (دادهٔ USDA FoodData Central، هر ۱۰۰ گرم خام) برداشته شده؛ روی نام هر ماده بزنید تا برچسب کاملش را ببینید.
خواص فسنجان
فسنجان فقط طعمش خاص نیست؛ ترکیب گردو، مرغ و انار چند ریزمغذی مهم را در هر پرس کنار هم میگذارد:
- ۱۸٫۶ گرم پروتئین در هر پرس فسنجان وجود دارد که عمدتاً از مرغ و بخشی هم از گردو تأمین میشود و به ساخت و ترمیم بافت عضلانی کمک میکند.
- ۲٫۸ گرم فیبر در هر پرس (۱۰٪ نیاز روزانه) از گردوی فسنجان تأمین میشود و به سلامت گوارش کمک میکند.
- ۲ میلیگرم آهن در هر پرس معادل ۱۱٪ نیاز روزانه است و در اکسیژنرسانی خون نقش دارد.
- روی در هر پرس فسنجان به ۲٫۲ میلیگرم میرسد، یعنی ۲۰٪ نیاز روزانه، و از عملکرد سیستم ایمنی پشتیبانی میکند.
- منیزیم در هر پرس به ۷۳٫۶ میلیگرم (۱۸٪ نیاز روزانه) میرسد که برای عملکرد طبیعی عضله و اعصاب مفید است.
فسنجان برای لاغری مناسب است؟
هر پرس فسنجان (حدود ۱۵۶ گرم) در حدود ۳۶۱ کیلوکالری انرژی دارد؛ یعنی با یک پرس از این خورش تقریباً ۱۸ درصد از نیاز انرژی یک رژیم ۲۰۰۰ کیلوکالری روزانه را تأمین میکنید. این دستور برای ۶ نفر تنظیم شده و کل قابلمه ۲۱۶۶ کیلوکالری انرژی دارد.
چون فسنجان معمولاً همراه برنج سرو میشود، این اعداد فقط برای خود خورش است و کالری برنج را شامل نمیشود. با توجه به ۲۰٪ نیاز روزانهٔ سدیم و ۳۷٪ نیاز روزانهٔ چربی کل در هر پرس، افرادی که فشار خون بالا دارند یا رژیم کمچرب و کمسدیم میگیرند بهتر است پرس کوچکتری بردارند. برای محاسبهٔ دقیقتر کالری فسنجان همراه با برنج، از محاسبهگر فودفکتس استفاده کنید.
طرز تهیه فسنجان
فسنجان خورشی کمدردسر اما زمانبر است: آمادهسازی حدود ۲۵ دقیقه طول میکشد و پختن آرامش تا جا افتادن کامل طعم، نزدیک به ۱۵۰ دقیقه یعنی دو ساعت و نیم زمان میبرد.
- پیاز رندهشده را در روغن زیتون تفت میدهند تا طلایی شود، بعد زردچوبه اضافه میشود تا رنگ و عطر بگیرد.
- گردوی آسیابشده را با کمی آب مخلوط و به قابلمه اضافه میکنند؛ این مرحله باید روی حرارت ملایم و با همزدن مکرر انجام شود تا گردو نسوزد.
- آب انار به خورش اضافه میشود و ترشیوشیرینی نهایی با رب انار و کمی شکر یا عسل تنظیم میشود.
- مرغ به قابلمه اضافه میشود تا در طول پخت طولانی کاملاً جا بیفتد و از استخوان جدا شود.
هرچه فسنجان آرامتر و طولانیتر بجوشد، رنگش تیرهتر و طعمش عمیقتر میشود؛ به همین دلیل خیلی از خانوادهها آن را یک روز زودتر آماده میکنند.
چطور کالری فسنجان را کم کنیم؟
چون بخش بزرگی از کالری فسنجان از گردو و روغن میآید، برای نسخهٔ سبکتر میتوان چند نکته را رعایت کرد:
- بهجای سرخکردن پیاز در روغن زیاد، از تابهٔ نچسب و روغن کمتر از مقدار معمول استفاده کنید.
- سینهٔ مرغ بدون پوست جایگزین مناسبی برای ران مرغ است و چربی کل خورش را کاهش میدهد.
- مقدار شکر یا عسل افزوده را کم کنید و ترشی خورش را بیشتر از آب انار بگیرید تا قند افزودهٔ کمتری داشته باشد.
- در اضافهکردن نمک و رب انار آمادهٔ بازار احتیاط کنید، چون معمولاً خودشان نمک دارند.
انواع فسنجان
فسنجان اصیل شمال ایران، بهویژه گیلان و مازندران، معمولاً با گوشت مرغابی، غاز یا بلدرچین پخته میشود و طعمی ترشتر و کمشیرینتر از نسخهٔ تهرانی دارد که بیشتر با مرغ و شکر بیشتری تهیه میشود.
در برخی خانوادهها بهجای رب انار از آب انار تازه یا ترکیبی از هر دو استفاده میشود که رنگ و ترشی خورش را کمی تغییر میدهد؛ نسخهای که در این صفحه آمده، با مرغ و آب انار، به سبک رایج خانگی نزدیکتر است.
نگهداری فسنجان
فسنجان از آن خورشهایی است که مزهاش با گذشت زمان بهتر میشود؛ آن را در ظرفی دربسته در یخچال نگهداری کنید و هنگام سرو، روی حرارت ملایم و با کمی آب گرم کنید تا ته نگیرد.
برای نگهداری طولانیتر میتوان فسنجان را در ظرفهای دربسته فریز کرد؛ پیش از سرو، بگذارید در یخچال بهآرامی آب شود و بعد روی شعلهٔ کم گرم شود.
سؤالات متداول دربارهٔ فسنجان
فسنجان چند کالری دارد؟
فسنجان چقدر پروتئین دارد؟
فسنجان برای لاغری و رژیم غذایی مناسب است؟
سدیم فسنجان چقدر است و برای فشار خون بالا مناسب است؟
کالری فسنجان همراه با برنج چقدر میشود؟
منبع داده
همهٔ اعداد این صفحه از مواد اولیهٔ خام و بر پایهٔ دادهٔ USDA FoodData Central محاسبه شدهاند و به برچسب ارزش غذایی هر ماده در همین سایت پیوند دارند. این مطلب مرجع عمومی است و جای مشاورهٔ پزشک یا کارشناس تغذیه را نمیگیرد.


